Hasankeyf’te sular süratle yükseliyor: Meskenler sular atında kaldı

0 0
Read Time:3 Minute, 57 Second

Suların süratle yükseldiği 12 bin yıllık Hasankeyf’te konutlar sular altında kalmaya başladı. Mesken verilenlerin taşındığı, alamayanların hala konutlarında kaldığı Hasankeyf’te buruk bir hava hakim.

Taşınmalarına karşın her gün meskenlerini ziyaret ederek, adım adım sulara gömülmesini izleyen vatandaşlar “Sular giderek yükseliyor. Günde neredeyse 2-3 metre yükseliyor. Her yer sular altında kalacak” diyerek iç çekiyor.

‘Evimiz, bahçemiz, yerimiz vardı, şu an 1 metre yerimiz kalmadı, hepsi kamulaştırıldı’

Sputnik’e konuşan Kesme Köprü köylülerinden Enver Süzer, 10 gün evvel köydeki konutunu boşaltmış. Kendi meskenini boşaltarak konut kiralayan Süzer, “Burada mesken yaptık bahçemiz vardı tarım yerimiz vardı, hayvancılık yapıyorduk. Şu an 1 metre yerimiz kalmadı, hepsi kamulaştırıldı” diyor.

“Dedelerim burada 250 yıl burada yaşadı” diyen Süzen şöyle devam ediyor: “Ben de burada doğdum, burada büyüdüm Köyün yeri belirli olmadığı için ilçede mesken kiraladım ve taşınmak zorunda kaldım. Orada 2 konut kiraladım. Ben kiramı nasıl vereceğim? Ne yiyeceğim ne içeceğim orada? Ben ne yapacağım orada? Yetkililere diyoruz ki ‘bizim köyün yerini belirleyin.’ Köyün yeri bir dağın eteğidir. Altımız su üstümüz dağdır. Oraya gidersem ben geçimimi neyle yapacağım. 10 gündür yeni Hasankeyf’e taşınmışım ve 10 gündür her gün buraya geliyorum. Konutuma, konutumun taşlarına bakıp geri gidiyorum. Ben burada ağaç dikmiştim, 50 yıllık ağacımı kesmek zorunda kaldım. Ben burada seracılık yapıyordum, tonlarca incir satıyordum.”

Her gün adım adım su altında kalan konutunu izliyor: Sözlerle tabir etmek çok güç

Meskenleri yolun çabucak yanında olan ve tarihi yapıtların taşınması için yol yapılması nedeniyle konutlarını birinci boşaltmak zorunda kalan ve şu an meskeni sular altında kalan Mehmet Sait Cihan, her gün meskenini ziyaret ediyor.

Meskeninin adım adım sular altında kalmasını seyreden Cihan konutunu göstererek “Bu konut benimdi. 17 yıl bu konutta kaldım. Bu yolda sıra halinde konutlar vardı, tüm akrabalar burada yaşıyorduk. Ablam, halam, amcam bu türlü daire biçimindeydi. Buradan tarihi eserler geçeceği için birinci bizi çıkardılar. Babam burada yaşadı burada vefat etti, amcam burada yaşadı burada vefat etti, halam burada vefat etti. O tandırdan az ekmek yemedik. Burada bir değirmen vardı, değirmene at bağlayıp buğday öğütüyorduk. Bu konutların altında ahırlar vardı, hayvan besliyorduk. Tabi çok sıkıntı. İnsanın geçmişini suya gömüyorsun, bunları sözlerle ifade etmek çok zor” diyor.

‘Şu gördüğünüz suyun içinde bir cafem vardı’

Çarşıda bulunan cafesi yıkılan Turan Bayramoğlu isimli genç, suyun kenarına birkaç masa koyarak geçinmeye çalışıyor. Küçük bir kulübe yapan ve orada kalan Bayramoğlu, yıkılan çarşıyı göstererek “Şu gördüğünüz suyun içinde bir kafem vardı. Suların altında kaldı. Artık buraya sandalye attım, kulübede kalıyorum. Bize konut de verilmedi. Sular giderek yükseliyor. Diyecek bir şey bulamıyoruz. Günde neredeyse 2-3 metre su yükseliyor. Ne desem de boş, her yer sular altında kaldı” formunda konuştu.

Rebab çalarak iç çekiyor: Bu hoşluklar yok ediliyor

İstanbul’dan Hasankeyf’i ziyaret eden Yıldırım Gürer, çaldığı rebab ile iç çekiyor. Hasankeyf’e çok üzüldüğünü söyleyen Gürer “Tasavvuf müziğinde, bizim ‘dolap niye ağlarsın’ diye bir yapıtımız var. Tasavvufla uğraşmayan ‘aman dolap da ağlar mı?’ diye burun kıvırır. Aslında dolap niçin ağlarsın anısı şu, bir dağ başında bir ağacı kesiyorlar dolap yapıyorlar. Dolap ‘ne hoş ben tabiatta yaşıyordum, kendime nazaran hoşluğum, hislerim vardı. Kesildim, biçildim, bir odada dolap oldum. Onun için ağlarım.’ Artık ben tabiata karşı da, bozulduğu vakit birebir dolap üzere üzülüyorum. Bu hoşluklar yok ediliyor. Bin yıllık bir medeniyet var. Vakit içinde geçecek. 50 yıllık bir baraj için bin yıllarca geçmişe sahip bir tarih yok ediliyor. Çok üzgünüm. Senede 2 sefer gidip gelirim. Tabiat hoşluğu gitmiş, kendine has hoşluklar kaybolmuş” biçiminde konuştu.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Geçtiğimiz Temmuz ayında Ilısu Barajı’nda su tutulmasıyla birlikte onlarca köy sular altında kalırken, tarihi Hasankeyf İlçesi’nde de sular süratle yükseliyor.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Birinci yerleşime ve üretime geçen Neolitik Devir insanlarından Kalkolitik Çağ, Demir Çağ üzere birbirini takip eden çağlarda da yerleşim gören, Asur, Med, Urartu, Pers (Sasani), Roma, Emevi, Abbasi, Hamdani, Mervani, Selçuklu, Artuklu, Eyyübi, Akkoyunlu, Osmanlı dahil birçok medeniyete konut sahipliği yapan Hasankeyf her gün yükselen suların altında kalıyor.


© Sputnik / Sertaç Kayar

UNESCO’nun Dünya Mirası için belirlediği 10 kriterden 9’una sahip olan dünyadaki tek yer olma özelliğini taşıyan lakin bu listeye dahil olamayan Hasankeyf, sırlarını suya gömüyor.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Birtakım tarihi yapıtların taşındığı Hasankeyf’te suların yükselmesi ile birlikte birtakım konutlar sular altında kaldı.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Meskenlerin büyük bir kısmı boşaltılsa da hala 25 aile meskenini terk edemedi.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Kimisi konut verilmediği için, kimisi de hayvancılık ile uğraştığı için ve yeni Hasankeyf’te hayvancılık yasaklanmasından ötürü meskenini terk etmedi.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Hasankeyf köprüsünün 2 yanında bulunan Kesme Köprü 1 ve Kesme Köprü 2 köyleri de şimdi boşaltılmamış.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Köylüler, yeni yerleşim yerinin dağ başında bir yerde belirlendiğini ancak şimdi hiçbir şey yapılmadığı için gidecek yerlerinin olmadığını söylüyor.


© Sputnik / Sertaç Kayar

Yaklaşık 100 hanenin olduğu ve bir kısmının su altında kaldığı köyde vatandaşlar meselelerinin çözülmesini istiyor.


© Sputnik / Sertaç Kayar

İstanbul’dan Hasankeyf’i ziyaret eden Yıldırım Gürer, çaldığı rebab ile iç çekiyor.

Sputnik TR

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir